Komunikat po spotkaniu Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” z Ministerstwem Edukacji Narodowej

Podczas spotkania przedstawicieli MEN, Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”, ZNP oraz Forum Związków Zawodowych przedstawiono propozycje zmian w rozdziale X Karty Nauczyciela, dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli.

Propozycje MEN obejmują m.in.:
 zmiany w postępowaniu wyjaśniającym i dyscyplinarnym,
 nowe zasady działania komisji dyscyplinarnych,
 zmiany w katalogu kar dyscyplinarnych,
 wprowadzenie mediacji w sprawach o mniejszej wadze,
 doprecyzowanie zasad zawieszania nauczyciela w obowiązkach.

Wśród propozycji znalazły się m.in.:
 obowiązek zawiadamiania rzecznika dyscyplinarnego przez organy nadzoru pedagogicznego w przypadku podejrzenia naruszenia praw i dobra dziecka,
 możliwość dobrowolnego poddania się karze bez pełnego postępowania dowodowego,
 możliwość orzekania kary upomnienia na posiedzeniu niejawnym,
 wprowadzenie mediacji na poziomie szkoły,
 zmiany w przesłuchiwaniu świadków, w tym małoletnich,
 zmiany w zasadach zawieszenia nauczyciela oraz odwołań od tej decyzji.

KSOiW NSZZ „Solidarność” podkreśla, że wszelkie zmiany w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli muszą uwzględniać:
 ochronę praw pracowniczych nauczycieli,
 gwarancję rzetelnego i sprawiedliwego postępowania,
 zachowanie proporcjonalności odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Nasze największe zastrzeżenia budzą przede wszystkim:

1. Obowiązek zawiadamiania rzecznika dyscyplinarnego przez wizytatorów już na etapie „podejrzenia”
Tak sformułowany przepis może prowadzić do uruchamiania postępowań dyscyplinarnych na podstawie niezweryfikowanych informacji, szkolnych konfliktów czy incydentalnych sporów wychowawczych. To grozi nadmierną penalizacją pracy nauczycieli, przeciążeniem rzeczników dyscyplinarnych oraz osłabieniem wspierającej roli nadzoru pedagogicznego.

2. Możliwość ustanawiania obrońcy z urzędu w przypadku wielokrotnego przedstawiania zwolnień lekarskich
To rozwiązanie budzi poważne wątpliwości, ponieważ może naruszać prawo nauczyciela do obrony i osobistego udziału w postępowaniu. Choroba nie może być automatycznie traktowana jako działanie mające na celu przewlekanie sprawy.

3. Potrzeba mediacji w sprawach o niewielkiej wadze
KSOiW uważa, że w przypadku konfliktów wychowawczych, sporów z rodzicami lub uczniami oraz zdarzeń incydentalnych należy w pierwszej kolejności sięgać po mediację na poziomie szkoły. Takie rozwiązanie może ograniczyć liczbę postępowań dyscyplinarnych, przyspieszyć rozwiązywanie sporów i zapobiegać nieproporcjonalnym reakcjom.

Podsumowanie
Analizowane propozycje mogą prowadzić do znacznego rozszerzenia mechanizmów odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli, przy jednoczesnym osłabieniu części gwarancji procesowych.

Dlatego projekt wymaga dalszego doprecyzowania i uzupełnienia o skuteczne mechanizmy alternatywnego rozwiązywania sporów. Tylko wtedy możliwe będzie zachowanie właściwej równowagi pomiędzy:
 ochroną praw i dobra dziecka,
 sprawnością postępowań dyscyplinarnych,
 ochroną praw pracowniczych nauczycieli